σκεπτικό

Η καθημερινή εργασία είναι προορισμένη για να είναι παραγωγική και απολαυστική. Δυστυχώς, δεν είναι πάντα έτσι. Συχνά, οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην επικοινωνία τους με συνεργάτες και διαρκή εμπόδια στις καθημερινές διαδικασίες. Έτσι καταλήγουν να νοιώθουν άβολα στη «θέση» τους, καταβάλλοντας δυσανάλογο κόπο συγκριτικά με το αποτέλεσμα: προϊόντα και υπηρεσίες που δεν «τρέχουν», πελάτες που δεν αγοράζουν, συνάδελφοι που δυσανασχετούν, υφιστάμενοι που δεν εμπιστεύονται τους προϊσταμένους, προϊστάμενοι που δεν έχουν τη συνεργασία των υφισταμένων, επιχειρηματίες που αισθάνονται αδύναμοι να πλοηγήσουν το καράβι. Συνέπεια αυτών των συνθηκών είναι η επιχείρηση να μετατρέπεται από χώρο έμπνευσης και δημιουργικότητας, σε χώρο γκρίνιας και απογοήτευσης.

Τι συμβαίνει πραγματικά σε αυτές τις περιπτώσεις; Ποιες κρυφές δυναμικές μπλοκάρουν τη ροή των αποφάσεων και της ανάπτυξης; Γιατί ενώ οι άνθρωποι νοιώθουν ότι κάνουν ό,τι μπορούν, τα προβλήματα παραμένουν;

Η απάντηση σε αυτές τις ερωτήσεις, αλλά και η λύση αυτών των εμπλοκών είναι υπαρκτή, όχι όμως ορατή «δια γυμνού οφθαλμού».

Κάθε επιχείρηση αναπτύσσεται οριζόντια, δηλαδή στα τμήματα και τις λειτουργίες της στο παρόν, αλλά και κάθετα, δηλαδή στη διαδρομή που διένυσε από την ίδρυσή της μέχρι τώρα. Πάνω σε αυτούς τους δύο άξονες καταγράφονται τα στιγμιότυπα της επιχείρησης. Κάποια από αυτά τα στιγμιότυπα είναι αρκετά σημαντικά, ώστε να αφήσουν αποτυπώματα στο DNA της επιχείρησης, θετικά ή/και αρνητικά.

Τα αρνητικά αποτυπώματα, ή αλλιώς συστημικές εμπλοκές, γίνονται αντιληπτά μόνο μέσω των επιφανειακών συμπτωμάτων, όπως τα παραδείγματα που αναφέρθηκαν: χαμηλή παραγωγικότητα, αδυναμία επίτευξης στόχων κ.ο.κ.

Έργο μου είναι να ακολουθήσουμε όλη τη διαδρομή από το σύμπτωμα στη ρίζα του. Εκεί, σε αυτό το βάθος, διορθώνουμε και αναπρογραμματίζουμε τις συνθήκες που δημιουργούν τα προβλήματα. Στη συνέχεια θέτουμε σε λειτουργία τα γρανάζια των νέων λύσεων.

εφαρμογές

Η συστημική είναι η συμβουλευτική διαδικασία του όλου. Μας προσφέρει πρόσβαση πίσω από το προφανές και γι αυτό εφαρμόζεται σε μεγάλη γκάμα περιπτώσεων, όπου τα γρανάζια στην εργασία δε συνεργάζονται. Μερικές εξ αυτών είναι:

• Ανάλυση δομικών κόμπων

- Δομικές αντιφάσεις
- Ασαφείς δομές
- Ανεπαρκής επικοινωνία και συντονισμός

• Προετοιμασία για υλοποίηση μέτρων

- Αναζήτηση κατάλληλου στόχου
- Φάσεις σχεδιασμού (πρόληψη επίδρασης πιθανών μέτρων)
- Επαναδόμηση διαδικασιών
- Μέτρα ανάπτυξης ομάδων
- Αναζήτηση εταιριών και μετόχων
- Διαπραγματεύσεις

• Προετοιμασία αποφάσεων προσωπικού

- Διαχείριση προσωπικού
- Επιλογή προσωπικού

• Έλεγχος ποιότητας ηγεσίας και συμπεριφοράς

- Αποδοχή διοίκησης και βελτίωση συνεργασίας

• Υποστήριξη λύσεων σε συγκρουσιακές η πολύπλοκες σχέσεις

- Έλλειψη σεβασμού
- Δημιουργία κλίκας και τριγωνοποιήσεις
- Μίξη ιδιωτικών και επαγγελματικών περιεχομένων
- Αλαζονικές, απείθαρχες και αρνητικές συμπεριφορές
- Τάσεις φυγής

• Υποστήριξη οικογενειακών επιχειρήσεων

- Αποσαφήνιση των σχέσεων
- Απεμπλοκή οικογενειακής και οργανωσιακής κουλτούρας
- Αποσαφήνιση ζητημάτων επιτυχίας

• Ενίσχυση οργανωσιακής κουλτούρας και κλίματος εργασίας

- Επίπεδο ενέργειας
- Αντικίνητρα, μποϋκοτάζ
- Απουσία συναδελφικότητας
- Υψηλές διακυμάνσεις απόδοσης, λ.χ. ασθένειες

• Συλλογή πληροφοριών υποστήριξης

- Από την οικογένεια
- Από την επιχείρηση

• Προσανατολισμός επιχείρησης-υπαλλήλων σε σχέση με στόχους, έργα και πελάτες.

- Δυσκολίες στα σχέσεις μεταξύ τμημάτων
- Αποσυντονισμός γενικής λειτουργίας

• Λήψη αποφάσεων

- Αναζήτηση της καλύτερης λύσης
- Επισήμανση κινδύνου

παράδειγμα

Η Σοφία και ο Κοσμάς είναι αδέλφια, μέτοχοι και επικεφαλής μιας επιχείρησης που έφτασε στα χέρια τους από τον πατέρα τους, ο οποίος την παρέλαβε από τους δικούς του προγόνους. Συνεργάστηκαν μαζί μου για αρκετούς μήνες, αξιοποιώντας αποτελέσματα της συμβουλευτικής και βιωματικής εργασίας.

Αρχικό τους αίτημα ήταν να αποκαταστήσουν τη σχέση εξάρτησης που είχαν μεταξύ τους, η οποία επιδεινωνόταν από τη στενή επαγγελματική τους συνεργασία, αλλά στη συνέχεια εργαστήκαμε εφ όλης της ύλης για την εξυγίανση της επιχείρησης και την προσωπική τους εξέλιξη. Ξεκίνησαν μαζί μου ένα πρόγραμμα εβδομαδιαίων συναντήσεων, αλλά συμμετείχαν και σε σεμινάρια αυτογνωσίας και συστημικής αναπαράστασης.

Η εξέλιξη της συνεργασίας μας έφερε στο φως τις κρυφές πτυχές της ιστορίας της οικογενειακής επιχείρησης, που κρατούσαν και τους δύο δεμένους σε έναν ασαφή και - κατά κανόνα - ζημιογόνο επιχειρηματικό στόχο. Εργαζόντουσαν με μόχθο για να βρουν τρόπο να μειώσουν τα επιχειρηματικά χρέη που κληρονόμησαν από την προηγούμενη γονική διαχείριση και ταυτόχρονα να απαλλαγούν από τους ρόλους που ανέλαβα, οι οποίοι δεν τους έδιναν καμία ικανοποίηση. Προοδευτικά, η διαχείριση των χρημάτων και ο ρόλος που αυτά έπαιζαν στις οικογενειακές σχέσεις αναδύθηκε ως η βασική πηγή των συστημικών εμπλοκών, που σκίαζαν όχι μόνο την επαγγελματική, αλλά και την προσωπική ζωή τους.

Στη διάρκεια της συνεργασίας μας εξετάσαμε τους ρόλους του παππού και της γιαγιάς που έβαλαν τα θεμέλια της οικογενειακής επιχείρησης. Ανήκαν στη γενιά του β’ παγκοσμίου πολέμου και υπήρχαν οι πληροφορίες ότι ο παππούς συνεργάστηκε με τους Γερμανούς. Αυτή ήταν μία σημαντική καταγραφή στην οικογενειακή συνείδηση περί χρημάτων, ενοχοποιώντας τα εφόσον προκύπτουν εις βάρος ανθρώπων και όχι σε συνεργασία με ανθρώπους. Η ίδια πεποίθηση επαληθεύτηκε και στην επόμενη γενιά, όταν αποκαλύφθηκε μία πράξη λαθρεμπορίου. Με αυτή την πληροφορία να μετακινείται από το οικογενειακό ασυνείδητο στο συνειδητό στη διάρκεια της συνεργασίας μας, έγινε εύκολα σαφές πώς τα δύο αδέλφια ταλαντευόντουσαν εσωτερικά και εξωτερικά μεταξύ δύο αντιμαχόμενων πλευρών: την αφοσίωση προς τις αξίες της οικογένειας αναφορικά με τα χρήματα και τις προσωπικές αξίες ηθικής που διαθέτουν. Η αναγνώριση και η συγ-χώρεση αυτού του δίπολου μέσα από συμβουλευτική, αλλά και βιωματική εργασία απελευθέρωσε τα αδέλφια από πεποιθήσεις που δεν ήταν πλέον ωφέλιμες.

Η συνεργασία των δύο φύλων υπήρξε άλλο ένα κομβικό σημείο της συνεργασία μας. Διαγενεαλογικά, οι γυναίκες ξελάσπωναν τους άνδρες και αυτοθυματοποιούνταν και οι άνδρες αναλάμβαναν δράση και εκτίθονταν σε βλαβερές συνέπειες. Αυτή η πραγματικότητα δημιούργησε μία πολεμική μεταξύ των φύλων που έφτασε και στη σημερινή γενιά. Τα δύο αδέλφια, ως εκπρόσωποι των φύλων τους, δε μπόρεσαν να διαφύγουν αυτής της συστημικής κρυφής «οδηγίας». Στην πορεία κατάφεραν να αναγνωρίσουν το φαινόμενο, να «συνομιλήσουν» με τους ομόφυλους προγόνους τους και να «πάρουν την άδεια» απελευθέρωσης από αυτό το επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Η διαδικασία αυτή ολοκληρώθηκε επίσης με εργασία συμβουλευτική και βιωματική.

Η σχέση των ανδρών υπήρξε επίσης ανταγωνιστική εδώ και αρκετές γενιές και ενείχε την ενέργεια της αρπαγής. Ειδικότερα, η προβληματική σχέση πατέρα-γιού επαναλαμβανόταν ανά ζεύγη από γενιά σε γενιά και εκφραζόταν και εντός των λειτουργιών της επιχείρησης. Χρειάστηκε επιμονή για την αποκατάσταση αυτής της σχέσης στην τρέχουσα γενιά.

Τα χρέη της εταιρίας μάς απασχόλησαν συχνά, εστιάζοντας στον τρόπο που δημιουργήθηκαν και στις κρυφές ωφέλειες των εμπλεκομένων. Σε πολλές περιπτώσεις τα χρήματα ντύθηκαν με ποικίλους ρόλους και υπήρξαν μέσο χειραγώγησης, υποκατάστατο συναισθηματικής έκφρασης. Αποσαφηνίσαμε όχι απλά ποιος έδωσε τι σε ποιον και ποιος οφείλει πού, αλλά κυρίως σε βαθύτερο επίπεδο, ποια είναι η πραγματική ευθύνη και σχέση των δύο αδελφών με τους οφειλέτες και τους ωφελούμενους, την ενοχή και την ευθύνη. Αυτό οδήγησε σε νέα πιο ξεκάθαρη ματιά της κρυφής πλευράς των χρημάτων που είναι τα κρυμμένα συναισθήματα. Έτσι, χρήματα και συναισθήματα μπήκαν ξανά στο στρατηγικό πλάνο σε πιο δίκαιη και συνεργατική σχέση. Π.χ. έγινε φανερό πως ένας εργαζόμενος εργαζόταν και αμειβόταν χωρίς αντίκρισμα αποτελέσματος, γιατί ένοιωθε εκλεκτός του ιδιοκτήτη, σχεδόν γιος του.

Η συνεργασία μας επεξεργάστηκε και τρέχοντα θέματα της εταιρίας, όπως αξιολόγηση των συστημικών ρόλων συνεργατών, έλεγχο δύσκολων αποφάσεων κ.ά. Σταδιακά τα αδέλφια αποκτούσαν μία νέα επίγνωση και διαύγεια αναγνωρίζοντας τις κρυφές δυναμικές που επηρέαζαν τη ζωή και τις αποφάσεις τους, ενώ τα δομικά προβλήματα της εταιρίας περνούσαν συχνά μέσα από σκοτεινά μονοπάτια, προτού καταλήξουν σε ξέφωτα λύσεων.

Προς το τέλος της συνεργασίας ασχοληθήκαμε ενεργά με τα πραγματικά ταλέντα και δεξιότητες των δύο αδελφών, χαράσσοντας την επόμενη μέρα της επαγγελματικής τους ζωής με αυθεντικότητα και προστασία από συστημικές βλαβερές επιρροές.